{"id":18337,"date":"2026-01-22T09:43:20","date_gmt":"2026-01-21T22:43:20","guid":{"rendered":"https:\/\/directory.naati.com.au\/resource\/galulue-ma-faamatala-upu-faafomai-o-se-taiala-mo-auaunaga-soifua-maloloina\/"},"modified":"2026-08-31T16:45:06","modified_gmt":"2026-08-31T06:45:06","slug":"galulue-ma-faamatala-upu-faafomai-o-se-taiala-mo-auaunaga-soifua-maloloina","status":"publish","type":"resource","link":"https:\/\/directory.naati.com.au\/sm\/resource\/galulue-ma-faamatala-upu-faafomai-o-se-taiala-mo-auaunaga-soifua-maloloina\/","title":{"rendered":"Galulue ma fa&#8217;amatala upu fa&#8217;afoma&#8217;i: O se ta&#8217;iala mo &#8216;au&#8217;aunaga soifua maloloina"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">I le itulau lenei<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Why-work-with-NAATI-certified-interpreters?\" data-type=\"internal\" data-id=\"#translator-do\">Aise\u0101 e galulue ai ma fa&#8217;amatala&#8217;upu pasia e le NAATI?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#When-to-engage-an-interpreter\" data-type=\"internal\" data-id=\"#interpreterdo\">Taimi e mana&#8217;omia ai se fa&#8217;amatala&#8217;upu<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Booking-an-interpreter\" data-type=\"internal\" data-id=\"#decide\"> Fa&#8217;avasega se fa&#8217;amatala&#8217;upu <\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#before\" data-type=\"internal\" data-id=\"#before\">Ae le&#8217;i faia le talanoaga<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#during\" data-type=\"internal\" data-id=\"#during\">I le taimi o le talanoaga<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#After-the-session\" data-type=\"internal\" data-id=\"#After-the-session\">I le mae&#8217;a ai o le talanoaga<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Additional-resources-working\" data-type=\"internal\" data-id=\"#Additional-resources-working\">Lomiga fesoasoani fa&#8217;aopoopo<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div><\/div>\n\n<div style=\"height:10px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-wide\"\/>\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O le lelei o feso&#8217;ota&#8217;iga o se tasi o vaega sili ona t\u0101ua mo &#8216;au&#8217;aunaga soifua maloloina. Mai tagata gasegase e le lava le silafia i le Igilisi poo i latou e logonoa, e t\u0101ua le tiute o fa&#8217;amatala&#8217;upu pasia e mautinoa ai o loo sa&#8217;o, fe\u0101loa&#8217;i ma saogalem\u016b feso&#8217;ota&#8217;iga i le v\u0101 o foma&#8217;i ma tagata e togafitia. <\/p>\n\n<div style=\"height:10px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Why-work-with-NAATI-certified-interpreters?\">Aise\u0101 e galulue ai ma fa&#8217;amatala&#8217;upu pasia e le NAATI?<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O fa&#8217;amatala&#8217;upu pasia e le NAATI e saisaitia i se ta&#8217;iala o amioga pulea ma ua a&#8217;oa&#8217;oina i le tulaga maualuga o ia amioga amiotonu e aofia ai le puipuia o fa&#8217;amatalaga, l\u0113 fa&#8217;ait\u016b&#8217;au ma sa&#8217;o lelei. E l\u0113 pei o tagata o &#8216;\u0101iga po le &#8216;aufaigaluega e lua gagana, o la latou mat\u0101faioi o le gagana e fa&#8217;aaog\u0101ina ai &#8216;upu lavelave fa&#8217;afoma&#8217;i, mata&#8217;upu ma&#8217;ale&#8217;ale e aunoa ma le aofia ai ma o latou lagona. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Galulue ma fa&#8217;amatala&#8217;upu pasia e le NAATI:<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>fa&#8217;amaut\u016bina ai le saogalem\u016b o tagata gasegase ma fa&#8217;atagana malamalama<\/li>\n\n\n\n<li>fa&#8217;aitiitia le tulaga lamatia fa&#8217;afoma&#8217;i ma le tulafono<\/li>\n\n\n\n<li>fa&#8217;aitiitia mea ses\u0113 fa&#8217;afoma&#8217;i ma le l\u0113 femalamalamaa&#8217;i<\/li>\n\n\n\n<li>fa&#8217;aleleia atili le fiafia o tagata gasegase ma tulaga manuia i togafitiga<\/li>\n\n\n\n<li>lagolagoina tulaga fa&#8217;amalosia i le tulafono ma amioga amiotonu i lalo o &#8216;au&#8217;aunaga soifua maloloina ma tulafono tete&#8217;e i faiga manatu fa&#8217;apito.<\/li>\n<\/ul>\n\n<div style=\"height:10px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"When-to-engage-an-interpreter\">Taimi e mana&#8217;omia ai se fa&#8217;amatala&#8217;upu<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">E mana&#8217;omia se fa&#8217;amatala&#8217;upu pe a:<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>talosagaina e se tagata gasegase<\/li>\n\n\n\n<li>e le lava le silafia o le tagata gasegase i le Igilisi<\/li>\n\n\n\n<li>e logonoa le tagata gasegase poo ni fa&#8217;afitauli i lana fa&#8217;alogo<\/li>\n\n\n\n<li>e aofia i le talanoaga ni fa&#8217;amatalaga lavelave, ma&#8217;ale&#8217;ale poo fa&#8217;aletulafono, e aofia ai le talosagaina o se fa&#8217;atagana.<\/li>\n<\/ul>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O le atuatuvale pe o se tulaga e l\u0113 masani ai, e mafai ona a&#8217;afia ai feso&#8217;ota&#8217;iga ma le tagata gasegase, tusa pe sa masani ona malamalama i le Igilisi. Aloese mai le fa&#8217;alagolago i le fanau, tagata o le &#8216;\u0101iga poo le &#8216;aufaigaluega, ae maise i tulaga e aofia ai le maloloina o le mafaufau, fa&#8217;atagana poo se fa&#8217;ai&#8217;uga e faia mo gasegase. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Manatua: O le fa&#8217;amatala&#8217;upu o loo &#8216;auai atu mo tagata uma i le talanoaga, e l\u0113 mo na o le tagata e le lava lona malamalama i le Igilisi. Afai e iai sou popolega i le l\u0113 mafai ona e feso&#8217;ota&#8217;i lelei ma se tagata gasegase, e tatau ona t\u0101p\u0101 se fa&#8217;amatala&#8217;upu. <\/p>\n\n<div style=\"height:10px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Booking-an-interpreter\">Fa&#8217;avasegaina o se fa&#8217;amatala&#8217;upu<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O le tele o falema&#8217;i ma nofoaga tausi ma&#8217;i e iai a latou lava auala e fa&#8217;avasega ai. Silasila i faiga fa&#8217;avae a lau fa&#8217;alapotopotoga ma fa&#8217;atulaga ni fuafuaga i se taimi vave ia mautinoa ai le mauaina o &#8216;au&#8217;aunaga i gagana tala feagai. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Faitau le ta&#8217;iala a le NAATI i auala e galulue ai ma fa&#8217;amatala&#8217;upu, e aofia ai le filifiliga o it\u016b&#8217;aiga fa&#8217;amatala&#8217;upu.<\/p>\n\n<div style=\"height:10px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Fa&#8217;amatalaga mana&#8217;omia<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ina ia fa&#8217;avasega se fa&#8217;amatala&#8217;upu, e te mana&#8217;omia:<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>le igoa o le tagata gasegase (tautuan\u0101 fa&#8217;amatalaga puipuia i alaalafaga laiti e fa&#8217;atatau i mata&#8217;upu ma&#8217;ale&#8217;ale)<\/li>\n\n\n\n<li>gagana e mana&#8217;omia<\/li>\n\n\n\n<li>aso, taimi ma le &#8216;umi e fa&#8217;avasegaina ai<\/li>\n\n\n\n<li>it\u016b&#8217;aiga fonotaga ma le &#8216;auga o le mata&#8217;upu e fia talanoaina<\/li>\n\n\n\n<li>tu\u0101tusi (pe a &#8216;auai atu i le auaunaga)<\/li>\n\n\n\n<li>igoa o le tagata faigaluega ma lana numera e feso&#8217;ota&#8217;i atu ai<\/li>\n<\/ul>\n\n<div style=\"height:10px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Isi vaega e silasila iai<\/h3>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>O fonotaga e fa&#8217;aaog\u0101 ai fa&#8217;amatala&#8217;upu e tele ina &#8216;umi atu nai lo fonotaga e leai se fa&#8217;amatala&#8217;upu. Manatua ona fa&#8217;aopoopo i le taimi fa&#8217;avasega. <\/li>\n\n\n\n<li>Fesili i le tagata gasegase pe iai se itup\u0101 o le fa&#8217;amatala&#8217;upu e mana&#8217;o ai.<\/li>\n\n\n\n<li>O nisi tagata gasegase e ono manana&#8217;o i le fa&#8217;amatala&#8217;upu e tasi mo a latou asiasiga fa&#8217;aauau i foma&#8217;i.<\/li>\n<\/ul>\n\n<div style=\"height:10px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"before\">Ae le&#8217;i faia le talanoaga<\/h2>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Fuafuaga mo taimi fa&#8217;atali o le fa&#8217;amatala &#8216;upu<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fa&#8217;atulaga se nofoaga e fa&#8217;atali ai le fa&#8217;amatala&#8217;upu e &#8216;ese mai le tagata gasegase. E aog\u0101 lea e kolosi ai le tua&#8217;oi i le v\u0101 fa&#8217;ale-galuega ma mafai ai e le &#8216;aufaigaluega ona logoina le fa&#8217;amatala&#8217;upu i ni mea e ao ina ia silafia ae le&#8217;i amataina le talanoaga. <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Logoina o fa&#8217;amatalaga aotelega i le fa&#8217;amatala&#8217;upu<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fa&#8217;afeiloa&#8217;i i le fa&#8217;amatala&#8217;upu ma logo iai ni vaega t\u0101ua ae le&#8217;i amataina le talanoaga. Logo iai ni fa&#8217;amatalaga talafeagai ma mata&#8217;upu o le a aofia ai, ae maise pe a iai ni mata&#8217;upu ma&#8217;ale&#8217;ale. O le lelei ona logoina o fa&#8217;amatalaga aotelega i le fa&#8217;amatala&#8217;upu e fesoasoani i ana tapenaga mo le talanoaga.   <a href=\"https:\/\/directory.naati.com.au\/resource\/how-to-work-with-an-interpreter\/\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/directory.naati.com.au\/resource\/how-to-work-with-an-interpreter\/\">Silasila i le ta&#8217;iala a le NAATI i auala e galulue ai ma fa&#8217;amatala&#8217;upu, e aofia ai fa&#8217;amatalaga aotelega i&#8217;inei.<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Fa&#8217;atulagaina o nofoa<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo talanoaga i se nofoaga: Fa&#8217;atulaga nofoa ina ia fes\u0101ga&#8217;i le tagata gasegase, le fa&#8217;amatala&#8217;upu ma le foma&#8217;i fa&#8217;a-tafatolu. E siitia ai feso&#8217;ota&#8217;iga manino ma mautinoa ai o loo auai uma tagata. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong> Mo fa&#8217;amatala&#8217;upu Auslan:<\/strong> E tatau ona nofo pe t\u016b le fa&#8217;amatala&#8217;upu i tafatafa o le foma&#8217;i e fa&#8217;afes\u0101ga&#8217;i ma le tagata gasegase. O le fa&#8217;atulagaga lea e mafai ai e le tagata Logonoa ona va&#8217;ai sa&#8217;o i le tagata o tautala ma ana gaioiga. Mo talanoaga &#8216;u&#8217;umi, e ono mana&#8217;omia ni fa&#8217;amatala&#8217;upu se to&#8217;a lua e fesuia&#8217;i.  <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo fa&#8217;amatala&#8217;upu mamao: Ia mautinoa o iai uma masini e mana&#8217;omia ma ia e malamalama i le fa&#8217;aaog\u0101ina. O talanoaga ma fa&#8217;amatala&#8217;upu i le telefoni e lelei atu i luga o le laina &#8216;ele&#8217;ele ma masini fa&#8217;aleo tele leo. <\/p>\n\n<div style=\"height:10px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"during\">I le taimi o le talanoaga<\/h2>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Amataga o le talanoaga<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Amata i le faafeiloa&#8217;iga o &#8216;oe ma le fa&#8217;amatala&#8217;upu i le tagata gasegase. Fa&#8217;amatala iai le tiute o le fa&#8217;amatala&#8217;upu; e fesoasoani i feso&#8217;ota&#8217;iga i gagana ma e fa&#8217;amatalaina saunoaga uma e faia e aunoa ma se faaopoopoga poo se to&#8217;esea o se fa&#8217;amatalaga. Fa&#8217;amatala iai le &#8216;aut\u016b o le talanoaga ma una&#8217;ia le tagata gasegase e fai ni ana fesili i soo se taimi lava.  <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Fa&#8217;ai&#8217;uina o le talanoaga<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Toe fa&#8217;amanatu se aotelega o mata&#8217;upu t\u0101ua e una&#8217;ia ai lona malamalama. Siaki pe o malamalama le tagata gasegase i fa&#8217;amatalaga uma ma pe iai nisi ana fesili. Fa&#8217;atulaga ia &#8216;aua le tu&#8217;umuli fa&#8217;atasi le fa&#8217;amatala&#8217;upu ma le tagata gasegase ina ia tausisia ai tua&#8217;oi fa&#8217;alegaluega.  <\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"After-the-session\">I le mae&#8217;a ai o le talanoaga<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tu&#8217;u se avanoa e toe iloiloina ai ma fa&#8217;amatala&#8217;upu, ae maise i talanoaga e lavelave se mata&#8217;upu. E mafai ai ona fa&#8217;atalanoaina nisi mata&#8217;upu alia&#8217;e ma le galulue felagolagoma&#8217;i. O le avanoa tala feagai fo&#8217;i lea e maua ai ni manatu ma silasila i ni fa&#8217;afitauli e afua mai i le fa&#8217;atinoga o tiute o le fa&#8217;amatala&#8217;upu.  <\/p>\n\n<div style=\"height:10px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Additional-resources-working\">Lomiga fesoasoani fa&#8217;aopoopo<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo nisi fa&#8217;amatalaga, asiasi i le:<\/p>\n\n<ul>\n<li>\n  <a href=\"https:\/\/ausit.org\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/AUSIT-Guidelines_For_Health_Professionals-working-with-Interps.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" class=\"link-with-icon\">\n AUSIT Ta&#8217;iala Soifua Maloloina Galulue ma Fa&#8217;amatala &#8216;Upu\n    <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-hidden=\"true\" width=\"18\" height=\"18\" class=\"link-icon\" src=\"https:\/\/directory.naati.com.au\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/go-to-link-1.svg\" alt=\"\" style=\"margin: 0\"\/>\n\n  <\/a>\n<\/li>\n\n<li>\n  <a href=\"https:\/\/view.officeapps.live.com\/op\/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fwww.health.vic.gov.au%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2F2025-03%2Finterim-guidelines-how-to-work-with-interpreters-and-translators.docx&#038;wdOrigin=BROWSELINK\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" class=\"link-with-icon\">\n Tai&#8217;ala L\u0113 Tumau a le M\u0101l\u014d Vitoria: Auala e galulue ai ma fa&#8217;amatala&#8217;upu ma fa&#8217;aliliu&#8217;upu\n    <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-hidden=\"true\" width=\"18\" height=\"18\" class=\"link-icon\" src=\"https:\/\/directory.naati.com.au\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/go-to-link-1.svg\" alt=\"\" style=\"margin: 0\"\/>\n\n  <\/a>\n<\/li>\n<li>\n  <a href=\"https:\/\/immi.homeaffairs.gov.au\/settlement-services-subsite\/files\/language-services-guidelines.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" class=\"link-with-icon\">\n Ta&#8217;iala mo &#8216;Au&#8217;aunaga i Gagana: Ta&#8217;iala a le M\u0101l\u014d Ausetalia mo &#8216;Au&#8217;aunaga i Gagana\n    <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-hidden=\"true\" width=\"18\" height=\"18\" class=\"link-icon\" src=\"https:\/\/directory.naati.com.au\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/go-to-link-1.svg\" alt=\"\" style=\"margin: 0\"\/>\n\n  <\/a>\n<\/li>\n\n\n<\/ul>\n\n<div style=\"height:150px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O le lelei o feso&#8217;ota&#8217;iga o se tasi o vaega sili ona t\u0101ua mo &#8216;au&#8217;aunaga soifua maloloina. Mai tagata gasegase e l\u0113 lava le silafia i le Igilisi poo i latou e logonoa, e t\u0101ua le tiute o fa&#8217;amatala&#8217;upu pasia e mautinoa ai o loo sa&#8217;o, fe\u0101loa&#8217;i ma saogalem\u016b feso&#8217;ota&#8217;iga i le v\u0101 o foma&#8217;i ma tagata e togafitia.  <\/p>\n","protected":false},"featured_media":18327,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"class_list":["post-18337","resource","type-resource","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","resource-category-fomai-lomiga-fesoasoani-hcp","resource-keyword-faamatalaupu","resource-keyword-tapenaga","resource-topic-lomiga-fesoasoani"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/directory.naati.com.au\/sm\/wp-json\/wp\/v2\/resource\/18337","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/directory.naati.com.au\/sm\/wp-json\/wp\/v2\/resource"}],"about":[{"href":"https:\/\/directory.naati.com.au\/sm\/wp-json\/wp\/v2\/types\/resource"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/directory.naati.com.au\/sm\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18327"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/directory.naati.com.au\/sm\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}