Sözlü çevirmen (interpreter) ile çalışmak, sizden farklı bir dil konuşan kişilerle etkili bir şekilde iletişim kurmanıza yardımcı olur. Sözlü çevirmenler, konuşmanın bir katılımcısı değil bir köprüsüdür.

NAATI sertifikalı bir sözlü çevirmen:

• Aldığı bilgilendirme doğrultusunda konuyu araştırarak iş için hazırlık yapar
• Her şeyi doğru ve tarafsız bir şekilde çevirir
• Bilgi eklemez, çıkarmaz veya bilgiyi değiştirmez. Ayrıca görüş belirtmez, tavsiye vermez veya açıklama yapmaz
• Doğru çevirdiğinden emin olmak için gerekirse açıklama veya tekrar ister
• İnsanların birbirlerinin sözünü kestiği durumları yönetir
• Oturum sırasında görüşülenler dâhil olmak üzere işle ilgili tüm bilgileri gizli tutar.

Onlara saygılı davranın ve sürece dâhil olan herkes açısından profesyonel bir deneyim sağlamak için bu yönergeleri izleyin.

Oturumdan önce

Doğru sözlü çeviri yöntemini ve yerini seçin

Bir sözlü çevirmen ayarlarken kullanılacak yöntemi ve sözlü çevirmenden nasıl bir katılım beklendiğini netleştirin; ayrıca uygun ekipmanın hazır olduğundan emin olun. Emin değilseniz, dil hizmeti sağlayıcınız (language service provider) veya sözlü çevirmen en uygun yaklaşım konusunda size tavsiyede bulunabilir.

Sözlü çeviri yöntemi

Ardıl çeviri (consecutive interpreting): Sözlü çevirmen söylenenleri çevirmeden önce konuşmacının duraklamasını bekler. Bu yöntem genellikle randevularda veya küçük toplantılarda kullanılır. Oturum, tek dilde yapılan bir görüşmeye kıyasla yaklaşık iki kat daha uzun süreceğinden programınızda ek süre ayırmanız gerekir.

Simultane tercüme (simultaneous interpreting): Sözlü çevirmen, genellikle kulaklık veya tercüme kabinleri gibi özel ekipmanlar kullanarak gerçek zamanlı çeviri yapar. Bu yöntem, iletişim akışının korunmasının önemli olduğu büyük toplantılar, konferanslar veya grup tartışmaları için en uygunudur. Zihinsel olarak oldukça yoğun bir çalışma olduğundan, doğruluğu korumak ve yorgunluğu önlemek için dönüşümlü çalışabilecek en az iki sözlü çevirmen bulundurulması önerilir.

Sözlü çevirinin aktarım biçimi

Yüz yüze (yerinde veya şahsen): Yüz yüze tercüme, vücut dili gibi sözel olmayan ipuçlarının kullanılmasına imkân tanıdığından karmaşık durumlar için en uygun olanıdır. Bu, sözlü çevirmenin sizinle aynı ortamda bulunacağı anlamına gelir. Kırsal veya bölgesel alanlarda ve bazı dillerde erişilebilirlik sınırlı olabilir.

Video: Video tercüme, katılımcılar sözel olmayan ipuçlarını görmeye devam edebildikleri için yüz yüze tercümeden sonra ikinci en iyi yöntemdir. Video tercümesi, yerinde sözlü çevirmen bulunamadığında, özellikle kısa süreli randevularda veya kaynak bulunması zor diller için kullanışlıdır. Video tercümesi Auslan ve konuşma dilleri için uygundur, ancak güvenilir internet ve uygun ekipman gerektirir.

Telefonla tercüme: Telefon tercümanlığı, kullanımı en kolay sözlü çeviri yöntemidir. En çok kısa ve karmaşık olmayan iletişim için uygundur.

Doğru sözlü çevirmeni seçin

• Sözlü çevirmenin NAATI sertifikalı (NAATI certified) olduğundan emin olun. NAATI sertifikasını (certification) adresinden Sertifikalı Uygulayıcı Numarasını (Certified Practitioner Number, CPN) kullanarak kontrol edebilirsiniz.
• Kolay görünse bile ailenizi veya arkadaşlarınızı çevirmen olarak kullanmayın. Tarafsızlık, eğitim veya dil becerilerinden yoksun olabilirler. Bu durum gizlilik, doğruluk ve profesyonellik açısından risk oluşturabilir.
• Sözlü çevirmenin görevin gerekliliklerini karşıladığından emin olun. Belirli bir cinsiyette bir sözlü çevirmene mi ihtiyacınız var? Sağlık veya hukuk gibi belirli bir alanda uzmanlığa sahip olmaları gerekiyor mu?

Sözlü çevirmeni bilgilendirin

Mümkün olduğunda iş öncesinde sözlü çevirmeni bilgilendirin. Bilgilendirme, toplantının amacının, katılacak kişilerin ve sözlü çevirmenin bilmesi gereken tüm önemli ayrıntıların paylaşılmasıdır. Sözlü çevirmenle önceden yapacağınız kısa bir görüşme bile daha az kesinti ve daha sorunsuz bir iletişim sağlayabilir.

Bilgilendirme şunları içerebilir:

• Konu, hedefler ve katılımcılar hakkında bilgi aktarmak.
• Sözlü çevrimenin doğru bir şekilde çevirmek üzere hazırlanabilmesi için herhangi bir teknik dil, özel terminoloji veya özel jargon hakkında bilgi vermek.
• Toplantının duygusal, teknik veya hassas olup olmayacağını bildirmek.

İş karmaşıksa sözlü çevirmene hazırlanması ve mümkünse araştırma yapması için yeterli süre tanıyın. Bu hazırlık, doğru tercümenin sağlanmasına yardımcı olur ve sözlü çevirmenin oturum sırasındaki iş yükünü azaltır.

Yöntemi planlayın

Yüz yüze tercüme sizin, sözlü çevirmenin ve danışanın fiziksel olarak aynı yerde bulunmasını gerektirir. Oturma düzenini danışan, sözlü çevirmen ve klinisyenin bir üçgen oluşturacağı şekilde ayarlayın. Bu düzen, açık iletişimi teşvik eder ve herkesin sürece dâhil olmasını sağlar.

Auslan tercümanlığı için: Sözlü çevirmen, sağlık çalışanının yanında oturmalı veya durmalı ve danışanın karşısında olmalıdır. Bu, işitme engelli danışanın konuşmacı ile göz teması kurmasını ve vücut dilini gözlemlemesini sağlar. Daha uzun oturumlarda iki sözlü çevirmen dönüşümlü olarak çalışabilir.

Telefon ve video konferans: Esneklik sağlar. Sözlü çevirmen veya danışan sizinle birlikte olabilir veya herkes farklı bir konumda olabilir. Oturum başlamadan önce teknolojinin düzgün çalıştığından emin olun.

Tercüme için ekstra zaman ayırmayı unutmayın. Konuşmalar tek bir dilde olduğundan daha uzun sürecektir.

Oturum sırasında

Yapılması gerekenler

• Sözlü çevirmenin ve rolünün tanıtıldığından emin olun. Şöyle basit bir ifadeyle başlayabilirsiniz: “Bu bizim sözlü çevirmenimiz, bugün iletişim kurmamıza yardımcı olacak. Söylediğimiz her şey doğru ve gizli bir şekilde tercüme edilecektir.” Sözlü çevirmen kendini tanıtabilir. Katılımcılara, doğal konuşma akışını korumak için sözlü çevirmenin birinci şahıs olarak (yani “ben”, “biz”) konuşacağını hatırlatın.
• Sözlü çevirmenle değil, doğrudan diğer kişiyle konuşun. “Ona nasıl hissettiğini sorun” yerine “Bugün nasıl hissediyorsunuz?” deyin. Kültürel olarak aksini yapmanız gerekmedikçe diğer kişiyle göz temasını koruyun.
• Açık ve basit bir dil kullanın. Argo, jargon, kısaltmalar veya karmaşık karşılaştırmalardan kaçının. Tercümeye zaman tanımak için düzenli olarak duraklayın.
• Devam etmeden önce sözlü çevirmenin çeviriyi tamamlamasına izin verin. Bu, doğruluğu sağlar ve bilgi fazlalığını önler.
• Sabırlı olun. Bazı dillerde aynı anlamı ifade etmek için daha fazla veya daha az kelime gerekir. Yorumlama sırasında bazı sessizlikler normaldir.
• Gerektiğinde netleştirin. Bir şey anlaşılmadıysa sözlü çevirmenden tekrar etmesini veya açıklamasını isteyin. Bir şeyin açıklığa kavuşturulması gerekiyorsa sözlü çevirmeni konuşmaya teşvik edin. Sözlü çevirmenin açıklamaya ihtiyacı varsa diğer kişiye ne sorduğunu bildirmesini isteyin.

Kaçınılması gerekenler

• Sözlü çevirmenin veya diğer kişinin sözünü cümlenin ortasında kesmeyin Söz kesmeler kafa karışıklığına veya yanlış anlaşılmaya yol açabilir.
• Sözlü çevirmenden fikir veya tavsiye istemeyin. Sözlü çevirmenin rolü sözlü tercüme yapmaktır; arabuluculuk yapmak, savunuculuk yapmak veya kişisel görüş bildirmek değildir.
• Sözlü çevirmenle başka bir sohbete girmeyin. Sözlü çevirmen, söylediğiniz her şeyi tercüme edeceğinden diğer dile çevrilmesini istemediğiniz hiçbir şey söylemeyin.

Oturumdan sonra

• Gerekirse bilgi alın. Herhangi bir sorun ortaya çıktığında veya geri bildirim gerektiğinde çevirmenle konuşun. İyileştirme önerilerine açık olun. Sözlü tercümanlar birçok profesyonel ile çalışır ve sonraki oturumlarda iletişimi geliştirmek için yararlı tavsiyelerde bulunabilirler.
• Gizliliği koruyun. Sözlü tercüman eşliğindeki oturumları, doğrudan yapılan herhangi bir iletişim gibi ele alın. Paylaşılan tüm bilgiler gizli tutulmalıdır.

Ek kaynaklar

Sözlü çevirmenlerle çalışma hakkında daha fazla bilgi için şu adresi ziyaret edin:

• AUSIT’in Sözlü Tercümanlarla Çalışmak için Genel Rehber İlkeleri
• Victoria Hükümeti Geçici Rehber İlkeleri: Sözlü ve yazılı çevirmenlerle (translator) nasıl çalışılır
• Queensland Sağlık Hizmetleri sözlü tercümanlar için rehber ilkeler
• Dil Hizmetleri Rehber İlkeleri: Avustralya Hükümeti Dil Hizmetleri Rehber İlkeleri