Fesili e Masani ona Faia

O fa'aliliu 'upu e galulue i 'upu tusia. Latou te fa'aliliuina pepa tusitusia mai se tasi gagana i seisi gagana.

O fa'amatala'upu e galulue i 'upu o talanoaga poo le gagana saini (e pei o le Auslan). Latou te fa'amatalaina 'upu e tautala ai se tagata poo le saini mai se tasi gagana i seisi gagana.

Mo nisi ta'iala, faitau la matou pepa "Fa'aliliu'upu ma fa'amatala'upu: O ai ou te mana'omia?"

E lē ofoina e le NAATI ni 'au'aunaga fa'amatala 'upu pe faaliliu'upu, peita'i, o le tusi telefoni ma feso'ota'iga a le NAATI i le 'upega tafā'ilagi e maua ai igoa o tagata fa'amatala 'upu ma fa'aliliu 'upu ua filifili e lisiina ai o latou fa'amatalaga. O fa'amatala 'upu ma fa'aliliu 'upu o loo lisiina i gagana.

I le atunu'u, o nisi o fa'alapotopotoga iloga e maua mai ai fa'amatala 'upu ma fa'aliliu 'upu i gagana Apolisini ma Atumotu Torres Strait.

Teritori i Matu:

• 'Au'aunaga Fa'amatala 'Upu Apolisini, Teritori i Matu (AIS NT)

Ausetalia i Sisifo:

• 'Au'aunaga Fa'amatala 'Upu Apolisini, Ausetalia i Sisifo (AIWA)

Ausetalia i Saute:

• 'Au'aunaga Fa'amatala 'Upu Apolisini, Ausetalia i Saute (ALIS)
• 'Au'aunaga Fa'amatala 'Upu Apolisini i Setete e Tolu (ATSIT)
• ABC Multilingua
• Iwiri

Kuiniselani:

• 'Au'aunaga Fautua Grass Roots

I nisi vaega o le atunu'u, e iai fa'amatala'upu tū-ma'oti ua pasia e le NAATI ua ofo e galulue i lalo o numera ABNs. O nofoaga e a'oa'oina ai gagana Apolisini ma Atumotu Torres Strait e masani fo'i ona maua ai 'au'aunaga fa'aliliu'upu.

O le to'atele o fa'aliliu'upu ma fa'amatala'upu e galulue mamao ese, o lona uiga e mafai ona fesoasoani atu e auala i le telefoni poo se talanoaga i luga o le video. E mafai ona e sa'ilia se fa'aliliu'upu poo se fa'amatala'upu i soo se alaalafaga.

Mo nisi o mata'upu, e te ono mana'omia ona 'auai fa'atasi atu se fa'amatala'upu. Pe mana'omia ona fa'afesāga'i ma se fa'amatala'upu, e fa'alagolago i lou tulaga, le itū'aiga 'au'aunaga ma le taimi. E mafai ona sa'ili e ala i nofoaga i le tusi telefoni ma feso'ota'iga i le 'upega tafā'ilagi a le NAATI tagata faigaluega e lata ane ia te 'oe.

NAATI, le National Accreditation Authority for Translators and Interpreters, o le fa'alapotopotoga e gafa ma le fa'atulagaina ma le fa'atumauina o le tulaga mana'omia mo tagata e galulue fa'aliliu'upu ma fa'amatala'upu i Ausetalia.

E pasia e le NAATI tagata faigaluega ina ia iai le fa'atuatuaga i le mālō, pisinisi ma tagata lautele, o le 'au'aunaga i gagana o loo sa'o, taualoa ma amiotonu.

Mea e faia e le NAATI:
O le NAATI e faia su'ega ma pasia tagata e fa'aliliu'upu ma fa'amatala'upu. Na te fa'atulagaina le fua o le agava'a faaleatunuu o tagata e galulue fa'aliliu'upu ma fa'amatala'upu, fa'amaopoopoina le tusi telefoni ma feso'ota'iga i le 'upega tafā'ilagi mo tagata ua pasia, ma lagolago le taua ma le tulaga taualoa i 'au'aunaga o gagana mai matagaluega.

Mea e lē faia e le NAATI:
E lē ofoina e le NAATI ni 'au'aunaga fa'aliliu'upu poo fa'amatala'upu, fa'afaigaluega ni tagata fa'aliliu'upu poo fa'amatala'upu, ofoina pe fa'atulaga ni galuega, poo fuaina ni totogi poo pili mo 'au'aunaga.

A e mana'omia se pepa e fa'aliliu pe fia fa'atulaga se fa'amatala'upu, e tatau ona fa'afeso'ota'i sa'o se tagata faigaluega ua pasia e le NAATI: poo se 'au'aunaga i gagana.

O fa'amatala'upu uma e lua gagana, ae lē o tagata uma e lua gagana e mafai ona fa'amatala'upu.

• O le fa'amatala'upu o se tagata ua a'oa'oina i tomai e aofia ai tū ma aganu'u, ma e pulea e se ta'iala o amioga amiotonu. O le pulega o loo pasia ai tagata fa'amatala'upu i Ausetalia, e fa'aigoaina o le NAATI.
• O le tagata e lua gagana e mafai ona tautala i gagana e lua, ae le'i a'oa'oina i le galuega fa'amatala'upu ma lē saisaitia i se ta'iala o amioga amiotonu.

Faitau atili i la matou lomiga i le: Tagata e lua gagana fa'atusa i se fa'amatala 'upu: O le a le 'ese'esega?

O le auala e Pasia ai Tagata e le NAATI e aofia ai fa'ailoga e tolu mo le fa'aliliu'upu ma fa'ailoga e ono mo fa'amatala'upu i gagana tautala. Faitau le matou ta'iala e te silafia ai uiga o fa'ailoga ta'itasi: Filifiliga o se tagata faigaluega tala feagai mo le galuega: Se va'aiga lautele i fa'ailoga a le NAATI

Afai ete mana'o e feso'ota'i ma se tagata logonoa pe faigatā-ona-lagona, e ono mana'omia ona fa'aaogā seisi ua pasia e le NAATI i le Auslan poo se fa'amatala'upu mo tagata logonoa poo se fa'aliliuina mai le Igilisi i le gagana Auslan. Faitau le matou ta'iala lea Fa'ailoga a le NAATI mo le Auslan ma isi gagana saini .

O tagata fa'aliliu'upu pe fa'amatala'upu e pasia e le NAATI e saisaitia i se ta'iala o amioga amiotonu ma amioga taualoa. O lona uiga, e mafai ona e fa'atuatuaina se fa'aliliu'upu poo se fa'amatala'upu ua pasia e le NAATI e pei ona e fa'atuatuaina lau foma'i poo se su'e tusi.

Faitau atili i le matou lomiga: Fa'amatalaina o le ta'iala o amioga amiotonu